erfdieren en de seizoenen

Met mijn gezicht in de zon zat ik te genieten van de witte tuin. Ik was op het idee gebracht door de kippen die heerlijk lagen te zonnebaden op het stro dat wij voor hen over de sneeuw hadden gestrooid. Toen ik hen zo zag, besefte ik pas hoe heerlijk warm de zon al scheen! Dus, nadat ik de varkens ook van vers, niet bevroren, water had voorzien, ben ik op mijn bankje (lees: twee stapels stenen met een plank erover) in het strohok gaan zitten.

Op dat bankje kan ik de hele zelfoogsttuin overzien. Ook heb ik er uitzicht op de varkens die nu op het laatste stuk tuin, dat ontgonnen moet worden, staan. Ik had niet alleen goed zicht op hen, zij ook op mij. Toen ze eindelijk doorhadden dat ik echt geen lekkers voor hen had, volgden ze mijn voorbeeld en gingen samen, op elkaar, liggen zonnebaden voor hun hok. Ik kreeg een heel gelukkig gevoel. Het is maar goed dat ik mijn telefoon niet bij me had. Anders had ik zeker geprobeerd een foto van het plaatje te maken en was het moment waarschijnlijk verstoord. Nu kon ik er echt bewust van genieten.

Wat brengen erfdieren je dichter bij de natuur en de seizoenen.

Niet dat daarmee alles rozengeur en maneschijn is, zeker niet! Ik heb de dagen ervoor (en erna ook nog) meerdere keren gebaald dat we zoveel dieren hebben, omdat er om de twee uur iemand langs al die dieren moest om de waterbakken om te wisselen in verband met de vorst. Dat betekent naar buiten, uit het bereik van de warme kachel! Vooral de zondag met die gure wind was dat een opgave. In de tijd dat wij van huis naar de dierenrennen liepen, ontstond er al een ijsvliesje op het verse water. Brr, wat was het koud!

En ’s zomers, als het dertig graden of meer is, lopen we ook de hele dag met water te sjouwen. Al vind ik het dan minder erg, omdat we dan de regentonnen en bron gewoon kunnen gebruiken.

Sinds we erfdieren hebben, beleef ik de seizoenen veel intenser, omdat ik niet meer de hele dag in huis kan blijven. Een kat of hond kun je met behulp van een kattenbak de hele dag binnenhouden en een hond houdt het ook wel even vol binnen. Erfdieren niet. Ik hou de weerberichten niet meer alleen voor mezelf of voor de tuin in de gaten, maar ook voor de dieren.

Bij dreigende kou krijgen de varkens extra stro in hun hok en gaan de luiken van het kippenhok dicht. Bij extreme warmte creëren we juist meer schaduw en waterplekken. Bij veel neerslag verplaatsen we de dieren wat vaker om te voorkomen dat ze in de modder komen te staan. En zo ben je voortdurend met het weer bezig.

En ook al loop ik wel eens te mopperen, ik zou het niet meer willen missen. De verse eieren, de persoonlijkheden van de dieren, de kringloop van mest, compost en voedsel, de zichtbare verbetering van de grond waar ze hebben gekrabd of gewoeld, zijn al die moeite zeker waard!

Dat overdenkende maakte dat het zonnetje nog fijner voelde. En met het zonnetje van de afgelopen dagen lijken mijn overpeinzingen in de sneeuw al weer weken geleden. Ik ben blij dat het voorjaar er is!

Ons houtgestookt Rayburn fornuis – bevalt het nog?

Alweer bijna twee jaar verwarmen, koken en bakken we uitsluitend op hout. Toen ik eind december de nieuwe kalender aan het invullen was, kwam ik in de oude kalender de notitie ‘gasaansluiting verwijderen’ tegen. Dat was half januari 2020, alweer een jaar geleden dus. Ik weet niet eens of ik dat hier verteld heb. Het wordt in ieder geval wel eens tijd een update te geven over onze ervaringen met ons houtgestookte fornuis tot nu toe (zonder terug te kunnen vallen op gas of elektriciteit).

Waarom we gekozen hebben voor een houtgestookt fornuis kun je hier lezen. Een beschrijving van het systeem (fornuis, boiler, zonnecollector) vind je hier , hier, hier en hier.

Maar is het ook een systeem waar we mee verder willen?

Nou, om kort te zijn: ik heb de gasaansluiting nog geen dag gemist in het afgelopen jaar. Eigenlijk voelt het al heel gewoon om de dag te starten door een vuurtje te bouwen in het fornuis. Dat opstoken neemt ook maar vijf minuten in beslag, dus zo’n grote inspanning is dat niet. Als ik ben vergeten het vuur te voeden met hout en het vuur gedoofd is, is het dus ook niet zo erg om de kachel opnieuw aan te steken. Als het fornuis goed is opgewarmd duurt het wel een aantal uren voor hij volledig is afgekoeld. Het is daardoor ook niet gelijk koud in de keuken en dus niet zo’n probleem als je het vuur vergeet. Ik kan daarom ook zonder problemen een aantal uren van huis. (Een hele dag wordt lastig, maar dat ligt niet aan het fornuis, maar aan de hond.)

Verder is de warmte van een houtkachel natuurlijk heerlijk! Voor het fornuis is de favoriete plek van iedereen in ons huis, inclusief hond. En ’s winters zijn de oven en kookplaat de hele dag gebruiksklaar! Dat heeft al heel wat stoofpotjes, baksels en bouillons opgeleverd. Als ik het huis uitga, kan ik de stoofpan met een gerust hart op de plaat of in de oven laten staan. Het fornuis koelt heel langzaam af en het stoofpotje pruttelt nog rustig na. Met als eindresultaat een heerlijk mals stoofpotje als ik weer thuis kom. Dat zou ik nooit doen met een elektrisch of gasfornuis!

We stoken voornamelijk met een mix van vuren- en eikenhout. Eikenhout als basisbrandstof, omdat dat minder fel en langer brandt. Het vurenhout gebruiken we om snel bij te stoken, bijvoorbeeld als ik ga koken of als de oven bij gestookt moet worden. Ook ’s zomers stoken we voornamelijk op hout vanwege de korte, felle hitte dit deze houtsoort geeft. Het fornuis hoeft zo minder lang op te warmen en is dan ook sneller afgekoeld. Oftewel, we hebben leren spelen met de diverse houtsoorten.

IMG_8270

De combinatie van het fornuis met de zonneboiler is echt ideaal! Door deze systemen hebben we zowel ’s zomers als ’s winters warm (heet!) water. ’s Zomers door de zon, ’s winters door het hout. Sinds we de zonnecollector in gebruik hebben genomen, hebben we geen dag zonder gezeten. Gelukkig, want ik douche liever warm dan koud.

Wat ons eigenlijk toch best verbaasde, is hoeveel invloed dit systeem had op ons elektriciteitsverbruik! Maar als je bedenkt dat we nu geen combiketel hebben (wist je trouwens dat zo’n ketel 1 kWh per dag verbruikt?), ons theewater koken op het fornuis of heet water uit de boiler verder opwarmen in de elektrische waterkoker en geen elektrische oven meer gebruiken, is het lagere elektriciteitsverbruik eigenlijk wel logisch. We hebben ons maandelijkse voorschot voor energie dan ook drastisch naar beneden mogen brengen.

Betekent dit dat het systeem helemaal naar ons zin is? Nee, helaas niet. Zoals ik in een eerdere post al meldde geeft de combinatie zonnecollector en fornuis nog wat problemen, omdat het warme water uit het fornuis over de collector gaat stromen, als deze openstaat, in plaats van over de boiler. We hebben geprobeerd dit te verhelpen d.m.v. een terugslagklep, maar dit werkte niet zoals we gehoopt hadden. Daarom gebruiken we ’s zomers nog gewoon de afsluiter als we het fornuis opstoken. Als ons voorhuis (ooit) klaar is en we daar gaan wonen, willen we een groter Rayburn fornuis aanschaffen en een grotere boiler. Nu hebben we een boiler met één warmtespiraal, voor het nieuwe systeem in het voorhuis willen we een boiler met twee warmtespiralen, één voor het fornuis en één voor de zonnecollector. Dan kunnen ze onafhankelijk van elkaar het water opwarmen. Dan willen we ook de vaatwasser en wasmachine op de boiler aansluiten middels een hot-fill.

Oftewel, dit systeem is wat ons betreft inderdaad een blijver, alleen is er nog zeker ruimte voor verbetering!

Seizoensgroente: Boerenkool

Wij zijn helemaal van het  leven met de seizoenen mee. We hebben ons bedrijf dan ook niet voor niets de naam Vier Seizoenen Westerwolde meegegeven.

Eten met de seizoenen is daar natuurlijk een wezenlijk onderdeel van. Groente en fruit dat ‘in het seizoen’ is, bevat de hoogste concentraties voedingsstoffen. Simpelweg omdat ze dan het verst zijn. Ze hoeven niet de halve wereld over gestuurd te worden of maanden in een koeling opgeslagen te worden. Dat scheelt ook nog eens aardig wat energie in voedselkilometers en elektriciteit.

Door de hoge concentratie voedingsstoffen hebben groentes in hun seizoen ook vaak meer smaak. De voedingstoffen zijn namelijk grotendeels degenen die de smaak bepalen.

En als die groentes dan ook nog eens zelfgeteeld en geoogst zijn…

Helaas is het in de supermarkt niet altijd goed te zien welke groentes op dat moment in het seizoen zijn. Daarom heb ik het plan opgevat om iedere maand een groente in de spotlights te zetten. Een groente die op dat moment op z’n best is. En we beginnen deze keer met een echte winterheld, hoe kan het ook anders, BOERENKOOL! Lees Meer

Tuinsuccessen en missers 2020

Nu we weer aan het begin van een nieuw tuinierseizoen staan, is het voor mij logisch om de balans van afgelopen jaar op te maken. Wat ging er goed, wat kon er beter en wat was gewoon een regelrechte ramp. Het doel van dit alles is natuurlijk er van te leren voor komende seizoenen.

Over het algemeen kan ik gelukkig zeggen dat het een heel goed jaar was. We hebben nog nooit zoveel voedsel geteeld als afgelopen jaar. En dat alles zonder gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen en meststoffen.

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat alles een succes was. Lees Meer

Ken je teler

Allereerst veel heil en zegen voor het nieuwe jaar! We wensen jullie allen een vruchtbaar, groeizaam en gezond 2021 toe!

Januari. De tijd van nieuwe plannen maken is begonnen! Plannen waar we alle dingen die we afgelopen jaar hebben geleerd in gaan verwerken.

En wat hebben we veel geleerd afgelopen jaar! We zijn gegroeid van moestuiniers naar groentetelers. De belangrijkste les die we in dat proces geleerd hebben, is denk ik wel hoe belangrijk het is dat producent en consument elkaar kennen. Oftewel: Ken je klant, maar meer nog ‘Ken je teler!’ Lees Meer

De moestuin in december

December?

Is er in december nog iets te beleven in een moestuin?

Jazeker! Lees Meer

Over rust, structuur en overzicht

Rust! Heerlijk.

De tuin vraagt nog maar weinig onderhoud.

Alle vorstgevoelige vruchten zijn geoogst en veiliggesteld.

Alle kippen staan bij elkaar in één toom.

We hebben twee kalkoenhanen verkocht. Lees Meer

Modder!

Herfst betekent bij ons MODDER.
Modder in de tuin, modder aan de schoenen en dus modder in huis. Met drie kinderen en een hond die zich totaal niet druk maken over een vieze vloer, weet je dat een schone vloer iets is waar je hooguit drie uur van kunt genieten, ’s avonds, als de kinderen op bed liggen en de hond opgekruld voor de kachel ligt om daar alleen nog maar weg te komen voor de late ronde. En ik moet toegeven dat ik er bij vlagen nog altijd moeite mee heb.

Natuurlijk heb ik door de jaren wel geleerd dat er belangrijker dingen zijn dan een schone vloer, maar toch zit er af en toe zo’n vervelend stemmetje in m’n hoofd dat vindt dat ik beter mijn best moet doen. Dan krijg ik de neiging de kinderen binnen te houden, zodat de modder buiten blijft.

Afgelopen week kwam ik echter een stuk tegen waarin stond hoe belangrijk het is voor kinderen om buiten te spelen. En dan niet alleen om buiten te spelen, maar vooral buiten spelen op natuurlijke, onverharde plekken. Plekken met kans op modder dus.

Zo blijkt dat kinderen buiten intensiever bewegen dan binnen.
Een natuurlijke speelplek stimuleert de fantasie, creativiteit en de motorische ontwikkeling.
Kinderen die opgroeien in een groene omgeving hebben over het algemeen meer zelfvertrouwen en minder last van stress.

Toch wel dingen die ik belangrijk vind voor onze kinderen. Tja, dan is de keuze natuurlijk weer wat eenvoudiger. Dan mag ik bijna trots zijn op mijn vieze vloer! Hoort bij de opvoeding. Work in progress!

Dus als dat vervelende stemmetje nog eens terugkomt, heb ik nu een aantal argumenten om hem het zwijgen op te leggen. ’s Avonds geniet ik dan wel weer van mijn schone vloer.

De zelfoogsttuin in Oktober

Geen videorondleiding deze maand. Telkens als ik wil filmen in de tuin regent het of dreigt het te regenen. De keren dat het niet regent, waait de wind te hard in de microfoon. Daarbij gebeurt er in het najaar ook niet zo veel in de tuin als bijvoorbeeld in het voorjaar, dus kan het prima met een aantal foto’s. En dat is dus ook wat ik deze keer ga doen. Lees Meer

Zelfoogsttuin in september

En toen was het al bijna weer oktober!! Hoogste tijd om het rondje door de tuin voor september te maken. Wat is er te oogsten? Wat groeit er? Wat is er de afgelopen maand gebeurd in de tuin?

Bij deze!